CV i Kariera.

Umowa o dzieło: ile zostaje na rękę, kiedy jest legalna i co ze składkami ZUS

13 listopada 2026 · Piotr Nowak · 5 min czytania

Piotr Nowak, doradca zawodowy - CV i Kariera

W skrócie

Umowa o dzieło: podatek z kosztami 20% lub 50%, zero składek ZUS i wyjątki, zgłoszenie RUD w 7 dni, ryzyko przekwalifikowania i wpływ na emeryturę.

  1. Czym umowa o dzieło różni się od zlecenia
  2. Podatek od umowy o dzieło: koszty 20% albo 50%
  3. Umowa o dzieło a ZUS: kiedy składek nie ma, a kiedy są
  4. Zgłoszenie RUD: 7 dni dla zamawiającego
  5. Prawa wykonawcy dzieła: czego w tej umowie nie ma

Umowa o dzieło to umowa na konkretny rezultat: logo, tekst, mebel, przetłumaczony dokument, naprawioną maszynę. Płacisz od niej tylko podatek dochodowy, bo składek ZUS co do zasady nie ma, dlatego z tej samej kwoty brutto zostaje więcej na rękę niż przy zleceniu czy etacie. Ta sama cecha jest jednak pułapką: brak składek oznacza brak ubezpieczenia zdrowotnego, chorobowego i odkładania na emeryturę, a ZUS sprawdza, czy pod nazwą „dzieło” nie kryje się zwykłe zlecenie. Od 2021 r. zamawiający zgłasza większość takich umów do ZUS na formularzu RUD w 7 dni od zawarcia.

Niżej znajdziesz różnice między dziełem a zleceniem, wyliczenia netto z kosztami 20% i 50%, zasady zgłoszenia RUD i sytuacje, w których składki jednak trzeba zapłacić. Stan prawny na listopad 2026 r.

Czym umowa o dzieło różni się od zlecenia

Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia (art. 627 Kodeksu cywilnego). Liczy się rezultat, który da się odebrać i ocenić. Zlecenie i umowa o świadczenie usług to z kolei umowy starannego działania: płacą za wykonywanie czynności, nie za efekt.

Nazwa na papierze nie przesądza. Sądy i ZUS patrzą na treść: powtarzalne czynności pod nadzorem w ustalonych godzinach to nie dzieło, choćby umowa tak się nazywała. W orzecznictwie za dzieło nie uznano m.in. cyklu wykładów, standardowych tłumaczeń wykonywanych seriami ani rutynowych czynności sprzątania; za dzieło uchodzi za to rezultat z góry określony, samoistny i sprawdzalny na istnienie wad, jak konkretny projekt, utwór albo wyremontowane pomieszczenie. Pełne porównanie wszystkich form znajdziesz w tekstach o tym, czym umowa o pracę różni się od zlecenia i czy wybrać B2B, czy etat.

Podatek od umowy o dzieło: koszty 20% albo 50%

Od dzieła płacisz podatek dochodowy według skali (12%, a powyżej progu 32%), po odjęciu kosztów uzyskania przychodu (art. 22 ust. 9 ustawy o PIT):

Przykład dla 3000 zł brutto i kosztów 20%: koszty 600 zł, podstawa 2400 zł, zaliczka 12%, czyli 288 zł, na rękę 2712 zł. Przy kosztach 50%: podstawa 1500 zł, zaliczka 180 zł, na rękę 2820 zł. Zamawiająca firma sama potrąca zaliczkę i po zakończeniu roku wysyła Ci PIT-11; rozliczasz go w zeznaniu rocznym. Terminy i zasady opisuję w tekście o tym, do kiedy dostaniesz PIT-11. Gdy zamawiającym jest osoba prywatna, zaliczek w trakcie roku nie ma i cały przychód wykazujesz samodzielnie w zeznaniu.

Umowa o dzieło a ZUS: kiedy składek nie ma, a kiedy są

Samo dzieło nie jest tytułem do ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnego. Od tej zasady są dwa ważne wyjątki (art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych):

Kontrole idą utartym szlakiem: ZUS porównuje zgłoszenia RUD z branżą i częstotliwością umów, a następnie wzywa dokumenty. Firmie, która seryjnie zawiera „dzieła” na te same czynności, trudno się obronić.

Brak składek ma swoją cenę. Nie masz ubezpieczenia zdrowotnego (chyba że masz je z innego tytułu, na przykład z etatu, zlecenia albo jako członek rodziny), nie przysługuje Ci zasiłek chorobowy ani macierzyński, okres dzieła nie liczy się do emerytury ani do zasiłku dla bezrobotnych. Jak to wygląda przy zleceniu, opisuję w tekście o zasiłku dla bezrobotnych po umowie zlecenie.

Pracujesz na dziełach i szukasz czegoś stałego?

Doświadczenie z umów o dzieło potrafi wyglądać w CV lepiej niż niejeden etat, jeśli opisze się projekty i rezultaty. Zrobię to za Ciebie: Ty odpowiadasz na pytania, ja piszę CV pod konkretne ogłoszenie, a gotowy dokument masz w 24-48 h od kompletu informacji. Pakiet START kosztuje 169 zł.

Zobacz pakiety

Zgłoszenie RUD: 7 dni dla zamawiającego

Płatnik składek i osoba fizyczna zlecająca dzieło informują ZUS o zawarciu każdej umowy o dzieło z osobą, z którą nie pozostają w stosunku pracy, w ciągu 7 dni od jej zawarcia (art. 36 ust. 17 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Służy do tego formularz RUD, składany najprościej przez PUE/eZUS. Zgłoszenie nie oznacza składek; to tylko ewidencja, dzięki której ZUS wie, komu przyglądać się bliżej. Dla Ciebie jako wykonawcy ważne jest jedno: jeśli firm, dla których robisz dzieła, jest kilka, każda zgłasza swoją umowę osobno, a brak zgłoszenia obciąża zamawiającego, nie Ciebie.

Prawa wykonawcy dzieła: czego w tej umowie nie ma

Umowa o dzieło nie podlega Kodeksowi pracy ani minimalnej stawce godzinowej, która obejmuje tylko zlecenia i umowy o świadczenie usług (art. 8a ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę). Nie ma urlopu, okresu wypowiedzenia z Kodeksu pracy, nadgodzin ani ochrony przed zwolnieniem. Wynagrodzenie, terminy, poprawki i kary umowne zależą wyłącznie od tego, co wpiszecie do umowy, dlatego przed podpisaniem sprawdź: opis rezultatu, termin odbioru, liczbę rund poprawek, zasady odstąpienia i moment przeniesienia praw autorskich. Za wady dzieła odpowiadasz na zasadach rękojmi, a zamawiający może żądać ich usunięcia.

Przykłady przed i po

Dane w przykładach są fikcyjne.

Opis przedmiotu umowy. Przed: „bieżąca obsługa graficzna firmy”. Po: „zaprojektowanie logo firmy Lumea wraz z księgą znaku (12 stron) i przeniesieniem autorskich praw majątkowych, odbiór do 30 listopada”.

Dzieła w CV. Przed: „freelancer, różne projekty”. Po: „grafik, współpraca na umowy o dzieło z 9 firmami, 2024-2026: 14 identyfikacji wizualnych, w tym rebranding sieci 6 piekarni”. Jak ułożyć taką sekcję, pokazuję w tekście o własnej działalności w CV.

Rozliczenie. Przed: „3000 zł na rękę, jakoś to policzymy”. Po: „3465 zł brutto z kosztami 50%, czyli 3257 zł na rękę; fakturę zastępuje rachunek do umowy, który wystawiam po odbiorze dzieła”.

Termin i poprawki. Przed: „oddam, jak skończę”. Po: „przekazanie projektu do 28 listopada, dwie rundy uwag w cenie, każda kolejna 150 zł; prawa autorskie przechodzą z chwilą zapłaty”.

Najczęstsze pytania

Ile wynosi podatek od umowy o dzieło?

12% podstawy, a po przekroczeniu progu skali 32%. Podstawa to przychód minus koszty: 20%, a przy przeniesieniu praw autorskich 50%. Z 3000 zł brutto zostaje odpowiednio 2712 zł albo 2820 zł.

Czy od umowy o dzieło płaci się ZUS?

Co do zasady nie. Składki pojawiają się, gdy dzieło zawierasz z własnym pracodawcą albo gdy ZUS przekwalifikuje umowę na zlecenie po kontroli.

Czy umowa o dzieło liczy się do emerytury?

Nie. Bez składek nie rośnie kapitał emerytalny, a okres dzieła nie jest okresem składkowym. Nie daje też prawa do zasiłku dla bezrobotnych ani chorobowego.

Kto zgłasza umowę o dzieło do ZUS i w jakim terminie?

Zamawiający, na formularzu RUD, w ciągu 7 dni od zawarcia umowy. Zgłoszenie jest ewidencyjne i nie powoduje naliczenia składek.

Dzieła dobrze opisane w CV pokazują rekruterom konkretne rezultaty, a to one przekonują do zaproszenia na rozmowę. Jeśli chcesz mieć CV i list motywacyjny ułożone pod wybrane ogłoszenie, przygotuję je w 24-48 h w pakiecie APLIKACJA za 229 zł; zobacz pakiety.

Chcesz mieć takie CV bez pisania go samemu?

Piszę ręcznie, od zera, po rozmowie o Twoim doświadczeniu. Plan dokumentu zatwierdzasz przed pisaniem, gotowe CV dostajesz w 24-48 h od kompletu informacji, poprawki i aktualizacja w przyszłości są w cenie. Odpowiadam za efekt.

Dostałem pracę 2 tygodnie po wysłaniu nowego CV. Przypadek? Nie sądzę. Polecam!Kamil K., opinia z Facebooka

100% pozytywnych opinii, ponad 450 zamówień.

Czytaj dalej

Trzy teksty, które najczęściej czyta się razem z tym.

Piotr Nowak, doradca zawodowy. Piszę CV, listy motywacyjne i profile LinkedIn, które przechodzą pierwszą selekcję i trafiają do rekruterów.

Czytasz Bazę wiedzy? Dodaj CV i Kariera do preferowanych źródeł w Google, a moje teksty łatwiej znajdziesz w wynikach wyszukiwania.