Od ilu lat można pracować: co wolno w wieku 13, 15 i 16 lat i na jakich warunkach
W skrócie
Od ilu lat można pracować: etat młodocianego od 15 lat, zlecenie od 13 za zgodą rodzica, limity godzin, stawki i zakazy. Zasady aktualne na 2026 r.
Od ilu lat można pracować? Na etacie od ukończenia 15 lat, jako pracownik młodociany, a bez żadnych ograniczeń wiekowych od 18. urodzin. Młodszym nastolatkom zostają dwie furtki: zlecenie zawarte za zgodą rodzica oraz, przed 15. rokiem życia, wyłącznie zajęcia artystyczne, sportowe albo reklamowe za zezwoleniem inspektora pracy. Do tego dochodzą limity godzin, zakaz pracy nocą i lista prac wzbronionych, bo prawo chroni naukę i zdrowie przed dorabianiem. Uczeń do 26. roku życia na zleceniu nie płaci przy tym składek ani podatku, więc z zarobionej kwoty zostaje mu całość.
Niżej znajdziesz granice wieku, warunki zatrudnienia młodocianych, limity czasu pracy, stawki oraz przykłady zajęć, które są legalne w każdym wieku. Stan prawny na listopad 2026 r.
Granice wieku w skrócie
| Wiek | Co wolno | Podstawa |
|---|---|---|
| do 13 lat | tylko działalność kulturalna, artystyczna, sportowa lub reklamowa za zezwoleniem inspektora pracy i zgodą rodzica | art. 304⁵ Kodeksu pracy |
| 13-14 lat | jak wyżej; dodatkowo umowy cywilnoprawne zawierane przez rodzica albo za jego zgodą, w zajęciach lekkich i okazjonalnych | art. 17-22 Kodeksu cywilnego |
| 15-17 lat | etat jako pracownik młodociany: przygotowanie zawodowe albo prace lekkie; zlecenie za zgodą rodzica | art. 190-206 Kodeksu pracy |
| od 18 lat | każda legalna praca bez ograniczeń wiekowych | pełna zdolność do czynności prawnych |
Pracownik młodociany: warunki od 15. urodzin
Młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 (art. 190 Kodeksu pracy). Etat młodocianego wymaga łącznie: ukończonej ośmioletniej szkoły podstawowej oraz orzeczenia lekarskiego, że praca danego rodzaju nie zagraża zdrowiu (art. 191). Młodociany bez kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego, czyli nauki zawodu albo przyuczenia do określonej pracy; to model znany ze szkół branżowych, w którym uczeń część tygodnia spędza u pracodawcy.
Umowę o pracę młodociany podpisuje sam, bo ograniczona zdolność do czynności prawnych mu na to pozwala, ale rodzic może za zezwoleniem sądu opiekuńczego rozwiązać taki stosunek pracy, gdy sprzeciwia się on dobru nastolatka (art. 22 § 3 Kodeksu pracy).
Prace lekkie: dorabianie obok szkoły
Poza przygotowaniem zawodowym młodociany może wykonywać prace lekkie: takie, które nie zagrażają zdrowiu i nie utrudniają nauki (art. 200¹ Kodeksu pracy). Ich wykaz ustala pracodawca po zgodzie lekarza i zatwierdzeniu przez inspektora pracy. W praktyce to na przykład układanie towaru, prace biurowe, roznoszenie ulotek, pomoc przy zbiorach, obsługa szatni. Limity czasu są sztywne:
Pracodawca zapoznaje młodocianego z wykazem prac lekkich przed dopuszczeniem do pracy, a rozkład zajęć układa tak, żeby nie kolidował z lekcjami. Limity czasu wyglądają tak:
- w roku szkolnym: do 12 godzin tygodniowo, a w dniu z zajęciami szkolnymi do 2 godzin;
- w wakacje i ferie: do 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu;
- poniżej 16 lat: nigdy więcej niż 6 godzin na dobę; po 16. urodzinach do 8 godzin;
- praca w nocy (co najmniej między 22:00 a 6:00) i w godzinach nadliczbowych jest wykluczona; przerwa nocna musi trwać nieprzerwanie 14 godzin, a tygodniowy odpoczynek 48 godzin z niedzielą (art. 202-203).
Obok tego działa rozporządzenie z wykazem prac wzbronionych młodocianym: bez dźwigania ponad normy, pracy na wysokości, przy alkoholu, substancjach chemicznych czy w hałasie. Sprzedaż alkoholu przez osobę przed 18. urodzinami wyklucza też ustawa o wychowaniu w trzeźwości, co w praktyce zamyka młodocianym kasy w wielu sklepach.
Pierwsze CV przed Tobą?
Brak doświadczenia nie oznacza pustej kartki: szkoła, wolontariat, konkursy i dorywcze zajęcia dają się opisać tak, że pracodawca widzi konkrety. Napiszę takie CV za Ciebie: odpowiadasz na pytania, a gotowy dokument dostajesz w 24-48 h od kompletu informacji. Pakiet START kosztuje 169 zł.
Zobacz pakietyZlecenie nastolatka: od 13 lat za zgodą rodzica
Umowy zlecenia nie ogranicza Kodeks pracy, tylko Kodeks cywilny. Osoba między 13. a 18. rokiem życia ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych, więc do ważności umowy potrzebuje zgody przedstawiciela ustawowego, zwykle rodzica (art. 17-18 Kodeksu cywilnego). Dlatego sieci fast food i sklepy zatrudniają szesnastolatków na zlecenie z podpisem rodzica w tle. Dwie zasady działają tu na korzyść nastolatka:
- minimalna stawka godzinowa obowiązuje też na zleceniu: w 2026 r. 31,40 zł brutto, a od 1 stycznia 2027 r. 32,30 zł;
- uczeń do 26. roku życia nie podlega składkom ZUS ze zlecenia (art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a przychody do 85 528 zł rocznie są zwolnione z PIT w ramach ulgi dla młodych, więc brutto równa się netto.
Różnice między formami umów rozpisuję w tekstach o umowie zlecenie oraz o tym, czym umowa o pracę różni się od zlecenia.
Ile zarabia młodociany i nastolatek
Przy przygotowaniu zawodowym wynagrodzenie liczone jest jako procent przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału: 8% w pierwszym roku nauki zawodu, 9% w drugim i 10% w trzecim, a przy przyuczeniu do określonej pracy 7%. Od września do listopada 2026 r. podstawą jest 9233,13 zł, co daje odpowiednio 738,65 zł, 830,98 zł i 923,31 zł miesięcznie; kwoty zmieniają się co kwartał. Przy pracach lekkich i zleceniach obowiązują zwykłe stawki, nie niższe niż minimalne, więc wakacyjny miesiąc po 7 godzin dziennie potrafi dać kilkanaście razy więcej niż stypendialne stawki z nauki zawodu. Jak ułożyć dokumenty do pierwszej rekrutacji, pokazuję w tekstach o CV dla ucznia i CV bez doświadczenia.
Przykłady przed i po
Dane w przykładach są fikcyjne.
Wiadomość do pracodawcy. Przed: „Mam 16 lat, weźmiecie mnie?”. Po: „Mam 16 lat i status ucznia technikum. Szukam pracy na zlecenie w weekendy, do 12 godzin tygodniowo w roku szkolnym. Rodzice wyrażą pisemną zgodę na umowę. Mogę zacząć od soboty”.
Rozmowa z rodzicem o zgodzie. Przed: „podpisz mi tu, wszyscy tak robią”. Po: „to umowa zlecenie na weekendy w pizzerii, stawka 33 zł za godzinę, limit 12 godzin tygodniowo w roku szkolnym; bez Twojej zgody umowa będzie nieważna, więc przeczytaj ją ze mną”.
Sekcja doświadczenia w pierwszym CV. Przed: „brak doświadczenia zawodowego”. Po: „zbiory truskawek, gospodarstwo w Lipowej, lipiec 2025 i 2026: praca w 6-osobowym zespole, rozliczanie skrzynek; wolontariat na biegu miejskim: obsługa punktu z wodą dla 400 biegaczy”.
Najczęstsze pytania
Od ilu lat można legalnie pracować w Polsce?
Na etacie od 15 lat jako pracownik młodociany, przy pracach lekkich albo przygotowaniu zawodowym. Na zleceniu od 13 lat za zgodą rodzica. Przed 13. urodzinami możliwe są tylko zajęcia artystyczne, sportowe lub reklamowe za zezwoleniem inspektora pracy.
Ile godzin może pracować 16-latek?
Przy pracach lekkich w roku szkolnym do 12 godzin tygodniowo i 2 godzin w dni z lekcjami, w wakacje do 7 godzin dziennie i 35 tygodniowo. Po ukończeniu 16 lat dobowy limit ogólny to 8 godzin, zawsze bez nocy i nadgodzin.
Czy 16-latek na zleceniu płaci podatek i ZUS?
Nie. Uczeń do 26. roku życia nie podlega składkom ze zlecenia, a ulga dla młodych zwalnia z PIT przychody do 85 528 zł rocznie. Stawka nie może być niższa niż 31,40 zł brutto za godzinę w 2026 r.
Czy do pracy nastolatka potrzebna jest zgoda rodziców?
Przy zleceniu tak, bo wymaga jej Kodeks cywilny. Umowę o pracę młodociany podpisuje sam, choć rodzic może ją rozwiązać za zezwoleniem sądu opiekuńczego, gdy praca szkodzi jego dobru.
Pierwsza praca zaczyna się od pierwszego CV, a w nim liczy się pokazanie energii i konkretów zamiast pustych pól. Przygotuję taki dokument w 24-48 h, z pytaniami, na które odpowiesz z telefonu; zobacz pakiety.